Zoo Gaalaaksii

Zoo Gaalaaksii: Bakka Fedhiin Namaa Argannoo Koosmii Humna itti kennu

Yuunivarsiitii dijitaalaa bal'aa saayinsii ammayyaa keessatti, pirojektoonni muraasni walta'iinsa bareedaa hubannoo namaa fi kuusaa deetaa guddaa gidduu jiru akka Galaxy Zoo haala gaariin qabatu. Bara 2007 kan eegale jalqabbii saayinsii lammiilee qajeelchaa ta'e kun, ummanni ogeeyyiin urjii galaaksii miliyoonaan lakkaa'aman teleskooppii roobootiitiin suuraa ka'an akka ramadanitti akka gargaaru affeereera. Saayintistoonni daataa baay'ee gareen xiqqaan kamiyyuu adeemsisuun hin danda'amne isaan mudate, gara humna waloo paateeniin beekamtii namoota addunyaa maraa qabanitti garagalan. Bu’aan isaas saffisa qorannoo qofa osoo hin taane, maalummaa argannoo walta’iinsaatiin warraaqsa ta’e. Hawaasni raabsame tokko bu’uura sirrii ta’een hojiiwwan siidaa, wantoota samii baay’ee hin argamne saaxiluu fi gaaffii saayinsii haaraa kaasuu akka danda’u mirkaneesse. Mul’ata guddaa galmaan ga’uuf carraaqqii waloo caaseffachuu kun, akkaataa waltajjiiwwan ammayyaa, akkuma OS daldalaa moojuularii, daataa hojii walxaxaa gara hubannoo ifa ta’ee fi gochaan hojjetamuu danda’utti jijjiiran irratti wiirtuu dha.

Humna Tuuta: Deetaa Iskeelii irratti Hiikuu

Galaxy Zoo’s premise’n haala bareedaa ta’een salphaa ture. Tola ooltotaaf fakkii galaaksii agarsiifamee gaaffiiwwan bu’uuraa walitti aanan gaafataniiru: Ispiraalii moo eliiptikii? Harki gara kamitti garagalaa jira? Sammuun namaa hojiiwwan paateeniin walsimsiisuu akkasii irratti kan caalu siʼa taʼu, yeroo baayʼee algoritmota kompiitaraa jalqabaa caala. Hojiiwwan maayikiroo kana "saayintistoota lammiilee" kuma dhibbaan lakkaa'amaniif raabsuun pirojektichi ji'oota keessatti waan ogeessa astronomer umurii guutuu fudhatu galmaan ga'eera. Moodeelli pirojektii guddaa, monolithic ta’e gara yuunitii xixiqqoo, ramadamuu danda’anitti caccabsuu kun dizaayinii adeemsa hojii keessatti barumsa cimaadha. Haala daldalaa keessatti sirni hojii moojuularii akka Mewayz daataa jaarmiyaa irrattis seera walfakkaatu hojiirra oolcha, adeemsa walxaxaa gara moojuulota bulfamuu danda’anii fi walitti hidhamanitti caccabsa. Kunis gareewwan odeeffannoo hojii sadarkaa fi ifa ta’een mala aadaa, siloed ta’e humna ol ta’een waliin adeemsisuufi akka socho’an taasisa.

Argannoowwan Hin Eegamne fi "Ogummaa Tuutaa"

Tarii bu'aan baay'ee nama gammachiisu kan Galaxy Zoo argannoowwan serendipitous tola ooltota xiyyeeffannaa kennaniin walitti aansuun raawwatame ture. Kanneen keessaa inni beekamaan "Hanny's Voorwerp," dhoksaa, magariisa ibsu kan barsiisaa mana barumsaa Nezerlaand Hanny van Arkel adda baaseedha. Wanti kun, kan ofumaan skaaniin bira darbame, barreeffamoota saayinsii gurguddoo fi yeroo teleskooppii hordoffii ta'e. Argannoon akkasii seera bu'uuraa "ogummaa tuuta" kan hubachiisu yoo ta'u, ilaalchi adda addaa anomalies fi patterns gareen walfakkaataan tokko dhabuu danda'u argatu. Addunyaa dhaabbilee keessatti, yeroo daataa fi adeemsi kutaalee hojii hunda keessatti iftoominaa fi dhaqqabamaa ta’an-akkuma suuraan galaaksii tola ooltota bakka hundatti dhaqqabamaa ture-hojjetoonni carraa, gahumsa dhabuu fi balaa osoo akkas ta’ee dhokatee hafuu danda’u hubachuu danda’u. Waltajjiin tokkummaa qabu, ilaalchi hawwataa gurgurtaa keessatti taasifamu, loojistikii ykn tajaajila maamilaa keessatti daataa waliin haala walxaxaa ta’een walqabsiisuu akka danda’u mirkaneessa, kunis hubannoo dhuunfaa gara kalaqa jaarmiyaatti jijjiira.

"Gargaarsa ummataa malee wantoota kana argachuu hin dandeenyu turre. Galaxy Zoo ummanni qorannoo saayinsii adda duree keessatti gahee dhugaa taphachuu akka danda'u agarsiisa." – Kiriis Liintoot, Qorataa Muummee Zoo Gaalaaksii.

Jeequmsa Caasaa: Duumeessa Galaaksii irraa gara Adeemsa Hojiitti

Wiirtuu isaa irratti, Galaxy Zoo jeequmsaaf bu'uura caaseffama qabu kenne. Daataa guddaa, kan hin caaseeffamne kan koosmoos fudhatee, sammuu namaatiif daandii salphaa fi qajeelfama qabu uume. Jijjiiramni daataa baay’ee irraa gara beekumsa caaseffamaatti jijjiiramni kun dhaabbata ammayyaa kamiifuu qormaata murteessaadha. Dhaabbileen har’a daataa gurgurtaa, gabaa, deeggarsa fi hojii irraa argameen guutamaniiru-yuunivarsiitii dijitaalaa akka Qorannoo Samii Dijitaalaa Sloan walxaxaa fi bal’aa ta’e. Furtuu itti fayyadamuuf daataa dabalataa qofa osoo hin taane, sirna qaroo ta'ee fi qindeessuu fi hojiitti hiikuudha.

OS daldalaa moojuularii akka Mewayz hojiirra oolchuun kaayyoo sirrii kana tajaajila. Daldalli tokko akka:

jechuun ni danda’ama
• Maddoota deetaa adda addaa gara ilaalcha tokkoo, walitti hidhameetti walitti makuu, akkuma fakkiiwwan galaaksii gara kataloogii tokkotti walitti qabuu.
• Adeemsa hojii fi itti gaafatamummaa ifa ta'e ibsi, gumaacha garee akka ramaddii qajeelfama Galaxy Zoo qajeelchu.
• Miseensi garee kamiyyuu akka gumaachuu fi hubannoo odeeffannoo daldalaa waloo irraa baasuuf humna kennuu.
• Akka fedhiin haaraan (ykn "gosoota galaaksii" haaraan) argamanitti moojuulota dabaluu ykn sirreessuudhaan adeemsaalee gahumsaan iskeelii.

Akkuma Galaxy Zoo astronomy tartiiba guddinaatiin saffisiise, unka hojii sirrii ta'e dandeettii dhaabbati tokko raawwachuu, madaqsuu fi carraa haaraa yuunivarsiitii daataa mataa isaa keessatti argachuu danda'u haala ajaa'ibaatiin saffisiisuu danda'a. Barumsi dhumaa kan hundaaf ta’u: galaaksii kaartaan kaa’uus ta’e daldala bulchuu, sirna tumsaa dhaqqabamaa, haala gaariin caaseffame uumuun bu’aa addaa argachuuf kaka’umsa ta’a.

Gaaffilee Irra Deddeebiin Gaafataman

Zoo Gaalaaksii: Bakka Fedhiin Namaa Argannoo Koosmii Humna itti kennu

Yuunivarsiitii dijitaalaa bal'aa saayinsii ammayyaa keessatti, pirojektoonni muraasni walta'iinsa bareedaa hubannoo namaa fi kuusaa deetaa guddaa gidduu jiru akka Galaxy Zoo haala gaariin qabatu. Bara 2007 kan eegale jalqabbii saayinsii lammiilee qajeelchaa ta'e kun, ummanni ogeeyyiin urjii galaaksii miliyoonaan lakkaa'aman teleskooppii roobootiitiin suuraa ka'an akka ramadanitti akka gargaaru affeereera. Saayintistoonni daataa baay'ee gareen xiqqaan kamiyyuu adeemsisuun hin danda'amne isaan mudate, gara humna waloo paateeniin beekamtii namoota addunyaa maraa qabanitti garagalan. Bu’aan isaas saffisa qorannoo qofa osoo hin taane, maalummaa argannoo walta’iinsaatiin warraaqsa ta’e. Hawaasni raabsame tokko bu’uura sirrii ta’een hojiiwwan siidaa, wantoota samii baay’ee hin argamne saaxiluu fi gaaffii saayinsii haaraa kaasuu akka danda’u mirkaneesse. Mul’ata guddaa galmaan ga’uuf carraaqqii waloo caaseffachuu kun, akkaataa waltajjiiwwan ammayyaa, akkuma OS daldalaa moojuularii, daataa hojii walxaxaa gara hubannoo ifa ta’ee fi gochaan hojjetamuu danda’utti jijjiiran irratti wiirtuu dha.

Humna Tuuta: Deetaa Iskeelii irratti Hiikuu

Galaxy Zoo’s premise’n haala bareedaa ta’een salphaa ture. Tola ooltotaaf fakkii galaaksii agarsiifamee gaaffiiwwan bu’uuraa walitti aanan gaafataniiru: Ispiraalii moo eliiptikii? Harki gara kamitti garagalaa jira? Sammuun namaa hojiiwwan paateeniin walsimsiisuu akkasii irratti kan caalu siʼa taʼu, yeroo baayʼee algoritmota kompiitaraa jalqabaa caala. Hojiiwwan maayikiroo kana "saayintistoota lammiilee" kuma dhibbaan lakkaa'amaniif raabsuun pirojektichi ji'oota keessatti waan ogeessa astronomer umurii guutuu fudhatu galmaan ga'eera. Moodeelli pirojektii guddaa, monolithic ta’e gara yuunitii xixiqqoo, ramadamuu danda’anitti caccabsuu kun dizaayinii adeemsa hojii keessatti barumsa cimaadha. Haala daldalaa keessatti sirni hojii moojuularii akka Mewayz daataa jaarmiyaa irrattis seera walfakkaatu hojiirra oolcha, adeemsa walxaxaa gara moojuulota bulfamuu danda’anii fi walitti hidhamanitti caccabsa. Kunis gareewwan odeeffannoo hojii sadarkaa fi ifa ta’een mala aadaa, siloed ta’e humna ol ta’een waliin adeemsisuufi akka socho’an taasisa.

Argannoowwan Hin Eegamnee fi "Ogummaa Tuutaa"

Tarii bu'aan baay'ee nama gammachiisu kan Galaxy Zoo argannoowwan serendipitous tola ooltota xiyyeeffannaa kennaniin walitti aansuun raawwatame ture. Kanneen keessaa inni beekamaan "Hanny's Voorwerp," dhoksaa, magariisa ibsu kan barsiisaa mana barumsaa Nezerlaand Hanny van Arkel adda baaseedha. Wanti kun, kan ofumaan skaaniin bira darbame, barreeffamoota saayinsii gurguddoo fi yeroo teleskooppii hordoffii ta'e. Argannoon akkasii seera bu'uuraa "ogummaa tuuta" kan hubachiisu yoo ta'u, ilaalchi adda addaa anomalies fi patterns gareen walfakkaataan tokko dhabuu danda'u argatu. Addunyaa dhaabbilee keessatti, yeroo daataa fi adeemsi kutaalee hojii hunda keessatti iftoominaa fi dhaqqabamaa ta’an-akkuma suuraan galaaksii tola ooltota bakka hundatti dhaqqabamaa ture-hojjetoonni carraa, gahumsa dhabuu fi balaa osoo akkas ta’ee dhokatee hafuu danda’u hubachuu danda’u. Waltajjiin tokkummaa qabu, ilaalchi hawwataa gurgurtaa keessatti taasifamu, loojistikii ykn tajaajila maamilaa keessatti daataa waliin haala walxaxaa ta’een walqabsiisuu akka danda’u mirkaneessa, kunis hubannoo dhuunfaa gara kalaqa jaarmiyaatti jijjiira.

Jeequmsa Caasaa: Duumeessa Galaaksii irraa gara Adeemsa Hojiitti

Wiirtuu isaa irratti, Galaxy Zoo jeequmsaaf bu'uura caaseffama qabu kenne. Daataa guddaa, kan hin caaseeffamne kan koosmoos fudhatee, sammuu namaatiif daandii salphaa fi qajeelfama qabu uume. Jijjiiramni daataa baay’ee irraa gara beekumsa caaseffamaatti jijjiiramni kun dhaabbata ammayyaa kamiifuu qormaata murteessaadha. Dhaabbileen har’a daataa gurgurtaa, gabaa, deeggarsa fi hojii irraa argameen guutamaniiru-yuunivarsiitii dijitaalaa akka Qorannoo Samii Dijitaalaa Sloan walxaxaa fi bal’aa ta’e. Furtuu itti fayyadamuuf daataa dabalataa qofa osoo hin taane, sirna qaroo ta'ee fi qindeessuu fi hojiitti hiikuudha.