مافی دووبارە مۆڵەتدان بەم پڕۆژەیە نییە

چوونەژوورەوە * ماڵەوە * دۆکیۆمێنتەکان * بلۆگ * نرخ دانان ناوت تۆمار بکە # نەبوونی مافی دووبارە مۆڵەتدان: مەترسییەکانی چنگاڵکردنی پڕۆژەیەک بەبێ خاوەندارێتی ڕاستەقینە لە جیهانی سەرچاوە کراوەدا، کردەی "چنگاڵ"کردنی پڕۆژەیەک مافێکی بنەڕەتییە. ڕاگەیاندنی سەربەخۆییە، ڕێگایەکە کە کاتێک کۆمەڵگەیەک لەگەڵ ئاراستەی پڕۆژەیەکدا ناکۆک بێت یان کاتێک دامەزراوەیەکی خاوەندارێتی ئامرازێکی سەرچاوە کراوەی خۆشەویست بەدەست دەهێنێت. چنگاڵەکە بەڵێنی بەردەوامی دەدات، ماڵێکی نوێ بۆ کۆدەکە و بەشداربووانی. بەڵام ئەم پرۆسەیە پڕە لە ئاڵۆزی یاسایی و ئەخلاقی، بە تایبەت کاتێک باس لە کردەوەی ڕەخنەگرانەی *مۆڵەتدانەوە* دەکرێت. تەنها دروستکردنی کۆگایەکی گشتی لەسەر GitHub مافی گۆڕینی ئەو مۆڵەتە بە چنگاڵێک نادات کە کۆدی ئەسڵی بەپێی ئەو دابەشکراوە. ئەمە تێنەگەیشتنێکی مەترسیدارە کە دەتوانێت ببێتە هۆی کاردانەوەی یاسایی بەرچاو و ناتەبایی کۆمەڵگا. خاوەندارێتی ڕاستەقینە لەسەر بنکەیەکی کۆد کە مافی دووبارە مۆڵەتدانەوە دەدات، بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی نادرێت بە چنگاڵێک. دەبێت لە ڕێگەی پرۆسەیەکی ورد و زۆرجار چالاکەوە بەدەستبهێنرێت. تێگەیشتن لەم جیاکارییە بۆ هەر ڕێکخراوێک زۆر گرنگە، وەک ئەوانەی سیستەمی کارپێکردنی بازرگانی مۆدیۆلاری وەک Mewayz بەکاردەهێنن، کە بەندە بە سەقامگیری و یەکپارچەیی یاسایی ستاکی نەرمەکاڵاکانی. ## وەهمی کۆنتڕۆڵکردن لە چنگاڵێکدا کاتێک پڕۆژەیەک چەقۆ دەکرێت، بەڕێوەبەرە نوێیەکان کۆدەکە بە میرات دەگرن، بەڵام چوارچێوەی یاسایی کە بەڕێوەی دەبات، بە میرات دەگرن. هەر دێڕێکی کۆد کە بەپێی مۆڵەتێکی سەرچاوە کراوەی دیاریکراو بەشداری دەکرێت، ئەرک و سنووردارکردنی ئەو مۆڵەتە بۆ هەمیشە هەڵدەگرێت. ڕەنگە تیمی فۆرککردن کۆنترۆڵی کارگێڕییان هەبێت بەسەر کۆگا نوێیەکەدا، بەڵام کۆنترۆڵی مافی کۆپیکردنیان بەسەر تەواوی بنکەدراوەی کۆدەکەدا نییە مەگەر خاوەن مافی کۆپی ڕەسەن نەبن. ئەمەش گەردنی تەنگێکی بەرچاو بۆ هەر چنگاڵێک دروست دەکات کە بیەوێت بسوڕێتەوە، بە تایبەت بەرەو مۆڵەتێکی سنووردارتر یان بازرگانی. چنگاڵەکە ناتوانێت بە سادەیی مۆڵەتێکی نوێ ڕابگەیەنێت؛ دەبێت مۆڵەتی هەموو خاوەن مافی کۆپیکردن کە بەشداری کردووە لە بنکەدراوەی کۆدەکەدا کە لە چنگاڵەکەدا هاتووە، دەستەبەر بکات. زۆرجار ئەمە ئەرکێکی نزیک لە مەحاڵە، چونکە پێویستی بە: * بەدواداچوون بۆ هەموو بەشداربوویەک، لەوانە ئەوانەی کە ڕەنگە چوونەتە پێشەوە یان وەڵامیان نەداوەتەوە. * دەستەبەرکردنی ڕێکەوتنی واژۆکراو لە هەر بەشداربوویەک بۆ دووبارە تەرخانکردنەوەی مافی کۆپیکردنیان یان پێدانی مۆڵەت بۆ دووبارە مۆڵەتدان بە کارەکانیان. * بە ئەگەرێکی زۆرەوە ناچاربوون بە لابردنی یان دووبارە نووسینەوەی هەر کۆدێک کە مۆڵەتی بۆ وەرنەگیرێت، پرۆسەیەک کە دەتوانێت لە ڕووی تەکنیکییەوە داگیرکەر و کات بەفیڕۆدەر بێت. > چنگاڵێک بەبێ مافی مۆڵەتدانەوە وەک کرێی خانوو وایە؛ دەتوانیت تێیدا بژیت و گۆڕانکاری بچووک بکەیت، بەڵام تۆ خاوەنی موڵکەکە نیت و ناتوانیت بیفرۆشیت یان لە بنەڕەتدا پێکهاتەکەی بگۆڕیت بەبێ ڕەزامەندی خاوەن خانووەکە. ئەم "وەهمە کۆنتڕۆڵکردنە" دەتوانێت مەترسیدار بێت. چنگاڵێک کە هەوڵی دووبارە مۆڵەتدانەوە دەدات بەبێ پاککردنەوەی ئەم مافانە، مەترسی ئیدیعای پێشێلکردنی مافی کۆپیکردن لە لایەن ئەو بەشداربووانەوە دەکات کە هەوڵی بەڕێوەبردنیان دەدات. ئەمەش نەک هەر لاوازی یاسایی دروست دەکات بەڵکو دەتوانێت متمانەی کۆمەڵگاش بشکێنێت، چونکە ئەوە نیشانەی پشتگوێخستنی مافە یاساییەکانی ئەو کەسانە دەدات کە لە پلەی یەکەمدا پڕۆژەکەیان دروستکردووە. ## ڕێگای خاوەندارێتی و حوکمڕانی ڕاستەقینە بۆ ئەوەی چنگاڵێک بتوانێت سەربەخۆیی ڕاستەقینە بەدەستبهێنێت، لەوانەش مافی دانانی داهاتووی مۆڵەتدانی خۆی، دەبێت تەنها کۆپییەکی کۆدەکە تێپەڕێنێت. دەبێت ببێتە پڕۆژەیەکی نوێ و سەربەخۆ کە مۆدێلێکی حوکمڕانی ڕوون و شەرعی هەبێت. ئەمەش دوو ڕێڕەوی هاوتەریب لەخۆدەگرێت: یاسایی و کۆمەڵایەتی. لە ڕوانگەی یاساییەوە، بەهێزترین ڕێگا بریتییە لە دامەزراندنی یەکەیەکی نوێ، وەک دامەزراوەیەکی نەرمەکاڵا، کە دەتوانێت وەک پارێزەرێکی بێلایەن بۆ سەروەت و سامانی پڕۆژەکە کار بکات. پاشان بەشداربووان هاندەدرێن کە مافی کۆپیکردنیان بۆ ئەم دامەزراوەیە دابنێن، کە دواتر دەسەڵاتی بەڕێوەبردنی مۆڵەتی پڕۆژەکەی بەدەستەوەیە. ئەم مۆدێلە کە لەلایەن پڕۆژەکانی وەک دامەزراوەی نەرمەکاڵای ئەپاچی و دامەزراوەی ئێکلیپسەوە بەکاردەهێنرێت، پێگەی یاسایی ڕوون دەدات و پڕۆژەکە لە کاریگەریی تاکەکەسی فرۆشیار دەپارێزێت. لە ڕوانگەی کۆمەڵایەتییەوە، چنگاڵ دەبێت ناسنامە و زەبری خۆی دروست بکات. ئەمەش بە واتای دامەزراندنی پرۆسەی حوکمڕانی شەفاف، ڕێبەرێکی بەشداربوو و نەخشەڕێگایەک کە لەلایەن کۆمەڵگەی نوێیەوە لە قاڵب دەدرێت- نەک تەنها وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر بە پڕۆژە ڕەسەنەکە. پلاتفۆرمەکانی وەک Mewayz دەتوانن لێرەدا ئامرازێک بن، کە ئامرازە مۆدیۆلارەکان دابین دەکەن کە پێویستن بۆ هەماهەنگی ئەم هەوڵانە، بەڕێوەبردنی بەشدارییەکان، و بنیاتنانی مۆدێلێکی کارپێکردنی بەردەوام لە دەوری پڕۆژە نوێیەکە. ئامانج لێی ئەوەیە کە نیشان بدرێت کە چنگاڵ تەنها پەناگەیەکی کاتی نییە بەڵکو جێنشینێکی درێژخایەنی بژاردەییە و چارەنووسی خۆی هەیە. ## حیکایەتێکی وریایی بۆ بازرگانەکان بۆ ئەو بزنسانەی کە وابەستەیی نەرمەکاڵاکانیان هەڵدەسەنگێنن، دۆخی مۆڵەتدانی پڕۆژەیەکی سەرەکی هۆکارێکی گرنگە. بەدەستهێنانی پڕۆژەیەکی سەرچاوە کراوە لەلایەن فرۆشیارێکی تایبەتمەندەوە دەتوانێت چنگاڵێکی ترس و دڵەڕاوکێی لێبکەوێتەوە. بەڵام ئەگەر ئەو چنگاڵە مافی دووبارە مۆڵەتدانی نەبێت، ئەوا بە شێوەیەکی یاسایی بەستراوەتەوە بە مۆڵەتی پڕۆژەی ئەسڵیەوە. ئەمەش بەو مانایەیە کە پڕۆژەی چنگاڵکراو دەتوانێت بە هەمان شێوە بەرەوڕووی گۆڕانکارییەکانی مۆڵەتدان لە داهاتوودا بێت کە لەلایەن خاوەن مافی کۆپیکردنی ڕەسەنەوە دیکتە دەکرێت. ئەو کۆمپانیایانە کە پشت بە سیستەمی کارپێکردنی بازرگانی مۆدیۆلار دەبەستن دەبێت بە تایبەتی وریا بن. بەهای سیستەمی کارپێکردنی وەک Mewayz توانای یەکگرتنی بێ کێشە لەگەڵ ئامراز و پلاتفۆرمە جیاوازەکانە. کێشەیەکی مۆڵەتپێدانی چارەسەرنەکراو لە وابەستەیی چنگاڵدا دەتوانێت نادڵنیایی و مەترسی دروست بکات، کە بە ئەگەرێکی زۆرەوە سەقامگیری تەواوی سیستەمی کارپێکردنی بازرگانی تێکدەدات. بۆیە کاتێک چنگاڵێک سەرهەڵدەدات، زۆر گرنگە بە وردی بناغەکەی بخوێنرێتەوە. پرسیاری ڕەخنەگرانە بکە: ئایا بەشێکی بەرچاو لە بەشداربووانی ڕەسەن ڕوویان لە چنگاڵەکە کردووە؟ ئایا بناغەیەک دامەزراوە؟ ئایا پرۆسەیەکی ڕوون هەیە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ مافی چاپکردن؟ ئەگەر وەڵامی ئەم پرسیارانە نەخێر بێت، ئەوا دەسەڵاتی یاسایی چنگاڵەکە جێگەی پرسیارە و توانای درێژخایەنی بەردەوامبوونی نادیارە. لە کۆتاییدا، چنگاڵکردنی پڕۆژەیەک ئاسانە؛ چەقاندنی پڕۆژەیەک *بە مافی دیاریکردنی داهاتووی خۆی* بە شێوەیەکی نائاسایی قورسە. پێویستی بە هەوڵێکی بە ئەنقەست و یاسایی دروست و کۆمەڵایەتی هەیە بۆ بنیاتنانی شتێکی بەڕاستی نوێ و سەربەخۆ. بەبێ ئەوە، چنگاڵێک تەنها وێنەیەکی خێرا و خێرایە لە کاتی خۆیدا، دەسەڵاتی ئەوەی نییە کە هەرگیز بەڕاستی ڕزگاری بێت.

پ: دووبارە مۆڵەتدان چییە و بۆچی کێشەیەکە لە پڕۆژەکانی سەرچاوە کراوەدا؟

مۆڵەتکردنەوە ئاماژەیە بۆ کردەی تەرخانکردنی مۆڵەتێکی نوێ بۆ بنکەی کۆدی پڕۆژەیەک. لە پڕۆژەکانی سەرچاوە کراوەدا، دووبارە مۆڵەتدان دەتوانێت دەرئەنجامە توندەکانی هەبێت، لەوانە لەدەستدانی ئەگەری پشتیوانی کۆمەڵگا، گۆڕانکاری لە ئاراستەی پڕۆژەکە و تەنانەت لەناوچوونی پڕۆژەکە. ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە پڕۆژەکانی سەرچاوە کراوە زۆر پشت بە هاوکاری و نیازپاکی بەشدارەکانیان دەبەستن، کە ڕەنگە ئامادە نەبن لە ژێر مۆڵەتێکی نوێدا بەردەوام بن لە کارکردن لەسەر پڕۆژەیەک. جگە لەوەش، دووبارە مۆڵەتدان دەتوانێت پرسیار لەبارەی خاوەندارێتی و کۆنترۆڵکردنی خاوەندارێتی فیکری پڕۆژەکە (IP)یش دروست بکات.

پ: ئایا دەتوانم مۆڵەتی پڕۆژەیەک بدەمەوە بەبێ ئەوەی ڕەزامەندی دروستکەرانی ڕەسەنی وەربگرم؟

نەخێر، ناتوانیت مۆڵەتی پڕۆژەیەک بدەیتەوە بەبێ وەرگرتنی ڕەزامەندی دروستکەرانی ڕەسەنی. دروستکەرانی ڕەسەن خاوەندارێتی IP ی پڕۆژەکە دەپارێزن و دووبارە مۆڵەتدان بەبێ ڕەزامەندی ئەوان پێشێلکردنی مافەکانیانە. لە ڕاستیدا ڕەنگە دروستکەرانی ڕەسەن پێشتر مۆڵەتیان داوە بە بەکارهێنانی کارەکانیان لە ژێر مەرجی دیاریکراودا، کە دەبێت ڕێزیان لێبگیرێت. لەم جۆرە حاڵەتانەدا، دووبارە مۆڵەتدان بەبێ ڕەزامەندی دەتوانێت ببێتە هۆی لێکەوتەی یاسایی، لەوانەش داوای یاسایی و زیان. زۆر گرنگە دانوستان لەگەڵ دروستکەرانی ڕەسەن بکەیت بۆ دڵنیابوون لە پرۆسەی دووبارە مۆڵەتدان بە شێوەیەکی ڕێک و پێک.

پ: چۆن دەتوانم دڵنیا بم لەوەی کە دووبارە مۆڵەتدان بە پڕۆژەیەک سازش لەسەر پشتگیری کۆمەڵگاکەی ناکات؟

دڵنیابوون لە پشتگیری کۆمەڵگا زۆر گرنگە لە کاتی دووبارە مۆڵەتدان بە پڕۆژەیەک. یەکێک لە ڕێگاکان بریتییە لە پەیوەندیکردن لەگەڵ کۆمەڵگەی پڕۆژەکە، لەوانەش بەشداربووان، بەکارهێنەران و هەواداران. ئەمەش بریتییە لە گفتوگۆکردن لەسەر پێشنیارکراوی دووبارە مۆڵەتدان لەگەڵ کۆمەڵگا، چارەسەرکردنی نیگەرانییەکانیان و پێشکەشکردنی ڕوونکردنەوەیەکی ڕوون بۆ بڕیارەکە. سەرەڕای ئەوەش، زۆر گرنگە دڵنیا بین لەوەی کە مۆڵەتی نوێ لەگەڵ ژێرخانی ئێستای پڕۆژەکە و وابەستەییەکان دەگونجێت. بە گرتنەبەری ڕێبازێکی هاوبەش، دەتوانیت مەترسی نامۆبوونی کۆمەڵگا کەم بکەیتەوە و گواستنەوەیەکی نەرم و نیان مسۆگەر بکەیت.

پ: سوودەکانی دووبارە مۆڵەتدان بە پڕۆژەیەک چین و کەی بیرۆکەیەکی باشە؟

دووبارە مۆڵەتدان بە پڕۆژەیەک دەتوانێت چەندین سوود دابین بکات، لەوانە زیادکردنی نەرمی، ئازادی بۆ خۆکارکردن و کەمکردنەوەی تێچووی مۆڵەتدان. بیرۆکەیەکی باش بۆ دووبارە مۆڵەتدان کاتێک ڕوودەدات کە دروستکەرانی ڕەسەنی پڕۆژەکە بەشدار نەبن، یان کاتێک ئاراستەی پڕۆژەکە گۆڕانکارییەکی بەرچاوی بەسەردا هاتووە. لەم جۆرە حاڵەتانەدا، دووبارە مۆڵەتدان دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە دڵنیابوون لە مانەوەی پڕۆژەکە و بەردەوامی پەیوەندیدارێتی. بەڵام نابێت دووبارە مۆڵەتدان بە سوکی ئەنجام بدرێت، چونکە دەتوانێت لێکەوتەی بەرچاوی بۆ کۆمەڵگەی پڕۆژەکە و بەشداربووانی هەبێت. شتێکی بنەڕەتییە بۆ... و بە کۆتایی دێت

پرسیارە زۆرەکان

• واتای چییە کە "مافی دووبارە مۆڵەتدانەوە"ی پڕۆژەیەک نەبێت؟

  نەبوونی "هیچ مافێک بۆ دووبارە مۆڵەتدان" واتە ناتوانیت مۆڵەتی سەرچاوە کراوەی ئەسڵی پڕۆژەکە بگۆڕیت، تەنانەت ئەگەر چنگاڵێکیش بدەیت. ئەم سنووردارکردنە کاتێک سەرهەڵدەدات کە خاوەن مافی کۆپی ڕەسەن مافی تایبەتیان بۆ دەستکاریکردنی مەرجەکانی مۆڵەتدان دەپارێزن. بۆ نموونە ئەگەر پڕۆژەیەک مۆڵەتی بەپێی GPLv3 هەبێت، فۆرککردنی دەسەڵاتت پێنادات بۆ گۆڕینی بۆ مۆڵەتی MIT یان Apache. ئەمە دەتوانێت بە توندی سنووردار بکات کە چۆن دەتوانیت وەشانی چنگاڵکراو دابەش بکەیت یان پارە بەدەستبهێنیت. 207 مۆدیۆلی پێش دروستکراوی Mewayz، کە بە نرخی 49 دۆلار/مانگانە بەردەستە، یارمەتی گەشەپێدەران دەدەن بۆ گەشتکردن بەم جۆرە ئاڵۆزییە مۆڵەتدانانە بە دابینکردنی پێکهاتەکانی کۆدی پابەند و ئامادە بۆ بەکارهێنان.

• بۆچی مۆڵەتدانکردنەوە شتێکی گرنگە لە کاتی چنگاڵکردنی پڕۆژەیەکدا؟

  مۆڵەتکردنەوە زۆر گرنگە چونکە دیاری دەکات کە چۆن دەتوانرێت پڕۆژەی چنگاڵکراو بەکاربهێنرێت و دابەشبکرێت و دەستکاری بکرێت. بۆ نموونە، گۆڕینی مۆڵەتێکی سنووردار وەک AGPL بۆ مۆڵەتێکی ڕێگەپێدراو وەک BSD دەتوانێت بەکارهێنەری بازرگانی زیاتر ڕابکێشێت. بە پێچەوانەوە، گواستنەوە بۆ مۆڵەتێکی سنووردارتر ڕەنگە بەخێوکردن سنووردار بکات. بەبێ مافی دووبارە مۆڵەتدانەوە، بژاردەکانت بەهۆی مەرجەکانی مۆڵەتی ئەسڵیەوە سنووردار دەکرێن. 207 مۆدیولەکەی Mewayz بە شێوەیەک دیزاین کراون کە بە شێوەیەکی بێ کێشە لە ژێر چەندین مۆڵەتدا کاربکەن، نەرمی پێشکەش بەو گەشەپێدەرانە دەکەن کە پێویستە پڕۆژەکانیان بگونجێنن بەبێ ئەوەی نیگەران بن لە ناکۆکی مۆڵەتدان.

• چ مەترسییەکی یاسایی پەیوەستە بە هەوڵدان بۆ دووبارە مۆڵەتدان بە پڕۆژەیەک بەبێ مۆڵەت؟

  هەوڵدان بۆ دووبارە مۆڵەتدان بە پڕۆژەیەک بەبێ مۆڵەت دەتوانێت ببێتە هۆی لێکەوتەی یاسایی جددی، لەوانەش داوای یاسایی پێشێلکردنی مافی چاپکردن. خاوەن مافی کۆپی ڕەسەن دەتوانن مافەکانیان جێبەجێ بکەن، کە ئەگەری زۆرە ناچارت بکات دابەشکردن ڕابگریت یان زیانەکان بدەیت. ئەم مەترسییە بە تایبەتی زۆرە کاتێک پڕۆژەکان بە بڕگەی بەهێزی کۆپی چەپەوە، وەک GPL، فۆرک دەکەیت. Mewayz یارمەتی کەمکردنەوەی ئەم جۆرە مەترسیانە دەدات بە دابینکردنی مۆدیولەکانی پێشوەختە مۆڵەتپێدراو و ئامادە بۆ بەکارهێنان کە لەگەڵ مۆڵەتە جۆراوجۆرەکانی سەرچاوە کراوەدا دەگونجێت، ئەمەش پێویستی بە سیناریۆی ئاڵۆزی دووبارە مۆڵەتدان کەمدەکاتەوە.

• چۆن Mewayz دەتوانێت یارمەتی گەشەپێدەران بدات کە خۆیان لە کێشەکانی مۆڵەتدانەوە بەدوور بگرن لە کاتی چنگاڵکردنی پڕۆژەکان؟

  مێوایز شتێکی گشتگیر پێشکەش دەکات